Wydana przed dwoma miesiącami przez ateńską oficynę Moraitis powieść historyczna Christosa Katiakosa nosi prowokacyjny tytuł Warszawskie pasożyty. Pisarz pochodzący z macedońskiej wsi, lecz od lat osiadły w stolicy, specjalizuje się w fikcji osadzonej w realiach historycznych. Fabuły jego poprzednich powieści odnosiły się do świata antycznego, Grecji, Egiptu i Bliskiego Wschodu. Tym razem jednak grecki pisarz postanowił zilustrować dramatyczne losy Żydów, prześladowanych przez hitlerowców w czasie okupacji, a następnie przez stalinowski reżym.
Bohaterowie książki to postacie fikcyjne, w książce pojawiają się jednak także realni przedstawiciele hitlerowskiego reżymu, m. in zoolog Lutz i Heck i jego brat Heinz, którzy zagrabili do niemieckich ogrodów zoologicznych znaczną część fauny warszawskiego zoo, a także zasłynęli eksperymentami genetycznymi w celu odtworzenia wymarłych od trzech stuleci turów. Jedną ze scen powieści jest Puszcza Białowieska, nazwana w powieści Bialowicą, gdzie niemieccy uczeni, zajmując się zwierzętami, trafiają na ślad ukrywających się w niedostępnych zakątkach puszczy żydowskich uchodźców z miast. większość fabuły powieści stanowią perypetie uciekinierów, ściganych przez hitlerowców i wspomaganych przez miejscową polską ludność.
Ostatnie rozdziały powieści przedstawiają dramatyczne losy części bohaterów, którym udało się umknąć hitlerowskim oprawcom, nie zaznali jednak spokoju po wyzwoleniu, gdyż w ramach czystek i represji stalinowskich dostali się do obozów pracy. Książka zawiera niemało nieścisłości faktograficznych oraz błędów o charakterze filologicznym. Należy ją jednak uznać za potrzebną i wartościową publikację, przypominającą greckim czytelnikom losy ofiar hitlerowskiej okupacji, której ich przodkowie sami dotkliwie doświadczyli. Okupacja, partyzantka, silny i powszechny ruch oporu, a następnie walka po wyzwoleniu z nowymi okupantami, od których oczekiwano wolności i swobodnego rozwoju, to wspólne doświadczenia naszych narodów, które sprawiają, że tematyka związana z II Wojną Światową i trudnymi dla obu krajów latami, które nastąpiły po jej zakończeniu, jest wciąż żywa i budzi powszechne zainteresowanie.
Z powyższych powodów należy oczekiwać, że grecka publiczność z zainteresowaniem przyjmie Warszawskie pasożyty. Tytuł książki eksponuje pogardę okupantów wobec prześladowanych bohaterów powieści i wskazuje na moralny wymiar dramatów, które rozgrywały się na terenach okupowanych przez hitlerowców i przez bolszewików. Jest to książka o głębokiej wymowie humanistycznej, traktująca historię jako magistrę vitae, której lekcje powinny dobrze służyć potomności w kontekście obecnych konfliktów w naszym otoczeniu, obciążonych podobnym ładunkiem etycznym. Życzmy więc nowej powieści Christosa Katiakosa dobrego odbioru.
Χρήστος Κατιάκος – Christos Katiakos, Τα παράσιτα της Βαρσοβίας (Warszawskie pasożyty), wyd. Μωραϊτης (Moraitis), Ateny 2024, s. 496, ISBN 978-61-85-169589
