ANNACHIARA MARANGONI 'Wiersze wybrane należące do nurtu Realizmu Terminalnego”
***
Realizm Terminalny to jeden z najbardziej interesujących, a zarazem budzących często zażarte polemiki, kierunków we włoskiej poezji współczesnej. Stworzony przez Guido Oldaniego nurt, oficjalnie zaistniał jako uznany prąd artystyczny w podpisanym i opublikowanym Manifeście Realizmu Terminalnego, który został zaprezentowany w 2014 roku na Salonie Książki w Turynie przez samego Guido Oldaniego, wraz z prof. Giuseppe Langellą i Eleną Salibrą. Ruch ten opisuje współczesną rzeczywistość jako specyficzną „pandemię mieszkaniową” oraz „nawarstwienie się narodów”, tj. sytuację, w której człowiek żyje w megalopoliach, posługując się tzw. „similitudine rovesciata / odwróconym porównaniem”, aby przedstawić egzystencję podporządkowaną przedmiotom, technologii i rozpędzonemu postępowi. Człowiek nie jest już podmiotem, lecz dodatkiem i poddany jest supremacji rzeczy materialnych, a samo życie staje się, w pewnym sensie, procesem pozbawionym naturalności. Język literacki, a zarazem sama poezja, traci odwołanie do natury i posługuje się obrazami zaczerpniętymi z życia aglomeracji miejskich, różnych dziedzin techniki, przyrządów codziennego użytku itd. Do tego wszystkiego dochodzi często pewna dawka ironii, która stwarza, że teksty w stylu RT potrafią zarówno rozdrażnić, jak i pobudzić do uśmiechu, przywołać do refleksji i głębokiego zastanowienia się nad drogą, którą podąża nasze społeczeństwo.
Jedną z czołowych poetek, a zarazem animatorek tego ruchu, jest wyjątkowo utalentowana i aktywna uczestniczka życia kulturalnego Annachiara Marangoni, której twórczość poetycka gościła już na łamach wielu zagranicznych, w tym także polskich czasopism literackich. Wiersze Marangoni zaczerpnięte z cyklu „Seta e pon pon / Jedwab i pon pon”, napisane przy użyciu klucza leksykalnego i stylistycznego należącego do nurtu Realizmu Terminalnego, obracają się wokół ciała, mody, przedmiotów i symboli, które je otaczają. Posługując się typowymi dla RT odwróconymi porównaniami, mówią o tożsamości, pragnieniu, przemianie, a także o postrzeganiu samego siebie. Samo ciało należy tu postrzegać jako język, strój jako środek wyrazu, a modę jako teatr ludzkiej egzystencji. Liryki przemierzają świat mody tak, jakby był on symbolicznym miastem złożonym z ciał, tkanin, witryn, dodatków i licznych wybiegów. A jednak pod błyszczącą powierzchnią nazw i przedmiotów (torebka Birkin, wysokie obcasy, pokazy mody) odkrywa się coś znacznie głębszego: relację między ciałem a jego współczesną reprezentacją. Strój staje się medium, swoistym pomostem między tym, kim jesteśmy, a tym, co pokazujemy. Ubieranie się oznacza przemianę, przyjmowanie ról i tworzenie tożsamości. W tym kalejdoskopie obrazów, czasem ironicznych, czasem wizjonerskich, moda nie jest wyłącznie estetyką, lecz także prawdziwym językiem społecznym, współczesnym rytuałem i równoległą przestrzenią, w której pragnienie, władza i wyobraźnia splatają się ze sobą. Postacie zamieszkujące te wersy (modelki, ciała, luksusowe przedmioty) tworzą małą mitologię naszej współczesności, często opartą na pozorach. Wybieg staje się krajobrazem mentalnym, a ubiór jest zarazem maską i objawieniem naszej własnej tożsamości. Wiersze te zapraszają czytelnika, by zajrzał głębiej tam, gdzie tkanina jednoczy się ze skórą, a obraz spotyka się z człowiekiem.
Izabella Teresa Kostka, marzec 2026
***
Z cyklu „JEDWAB I PON PON / SETA E PON PON”
***
NOI CANI
Corpi come vestiti di Sheine
ammucchiati sui carrelli,
dormono sopra i propri gigli.
Finite le campane
risuonano aerei.
Noi cani li sentiamo da lontano
mentre tutti fanno altro.
*
MY, PSY
Ciała jak ciuchy z Shein
ułożone na wózkach,
śpią na swoich liliach.
Kiedy dzwony milkną,
rozbrzmiewają dźwięki samolotów.
My, psy, słyszymy je z daleka,
gdy wszyscy inni robią coś innego.
***
IL MEDIUM
Piacere, sono il corpo
mi sorride curioso
subito sbottano fuochi tra noi,
conti tutti i miei tatuaggi
e io ti lecco i baffi.
I nostri dress? pura lava,
svelano nascondigli, come armadi nostri.
La notte diventa segreti da conversazione.
L’abito è il medium.
*
MEDIUM
Miło mi cię poznać, jestem ciałem
uśmiechasz się do mnie ciekawie
i natychmiast między nami się iskrzy,
liczysz wszystkie moje tatuaże
a ja liżę cię po twarzy.
Nasze ubrania? Czysta lawa,
odsłaniają ukryte miejsca, jak nasze szafy.
Noc staje się sekretem w rozmowie.
Odzież jest medium.
***
SETA E PON PON
Le capitali della moda,
strizzate da cerniere e guanti di buon pellame,
emettono pregiati manichini umani.
Tra un sublime cocktail
e una sfilata, si appiccicano sugli specchi
dei sorrisi nuovamente retrò.
Ci sentiamo seta e pon-pon.
*
JEDWAB I POMPONY
Stolice mody,
ściśnięte zamkami błyskawicznymi i eleganckimi skórzanymi rękawiczkami,
wytwarzają wykwintne ludzkie manekiny.
Pomiędzy szykownym koktajlem
a pokazem mody, w lustrach odbijają się uśmiechy w stylu retro.
Czujemy się jak jedwab i pompony.
***
L’ABITO DEL MONACO
L’intelligenza, sposata con il senso,
è un sacco di iuta verde muschio.
Se lo metto divento miss pianeta,
e i denti mi fanno da corona.
I piedi come pale eoliche, sono reattori,
salgo i sette cieli,
lieve, benedico gli infiniti défilé.
*
HABIT MNICHA
Inteligencja, połączona ze zmysłem,
to worek jutowy w kolorze mchu.
Jeśli go założę, zostanę Miss Planety,
a zęby staną się moją koroną.
Me stopy, niczym turbiny wiatrowe, są reaktorami,
wstępuję do siedmiu niebios,
lekko, błogosławię nieskończone pokazy mody.
***
LA BIRKIN
Il mio braccio gode come un matto
se li sotto penzola la Birkin.
La borsa mi fa donna
e tutto si trasforma.
I rospi diventano eroi,
i coccodrilli subito cinture.
La strozzo dentro ad un Labubu,
che vita da sirena…
*
BIRKIN
Moja ręka cieszy się jak szalona
gdy pod nią zwisa Birkin.
Ta torba czyni mnie kobietą
i wszystko się zmienia.
Ropuchy stają się bohaterami,
a krokodyle natychmiast paskami.
Duszę ją w Labubu,
co za życie syreny…
***
DÉFILÉ
Le modelle sono il popolo dei magri.
I piedi, l’uno avanti all’altro,
scrivono una linea immaginaria
che nuota nell’aria a mezzo cielo.
I volti, tavolozza di colori,
sognano con le mani in tasca.
*
POKAZ MODY
Modelki to szczupłe osoby.
Ich stopy, jedna przed drugą,
kreślą wyimaginowaną linię,
dryfującą w powietrzu, w połowie nieba.
Ich twarze, paleta barw,
marzą z rękoma w kieszeniach.
***
SPACCO E BORSALINO
Sopra un dodici di tacco
con lo spacco alto e un borsalino in testa,
la vetrina è la mia storia.
Poso bene anche quando mento
e la coscienza è più di un panno sporco
poi si lava come gli altri capi,
lei ci sta. Niente si vedrà.
*
ROZCIĘCIE I BORSALINO
Na dwunastocentymetrowym obcasie
z wysokim rozcięciem i kapeluszem borsalino,
witryna sklepowa jest moją historią.
Pozuję dobrze, nawet gdy kłamię,
a moje sumienie to coś więcej niż brudna szmata,
potem prana jak inne ubrania. Nic nie będzie widać.
***
ANTROPOLOGIA DELL’ABITO
L’abito è un corpo senza un corpo,
si aggrappa alla pelle come un neo
disegnandoci la costellazione.
E noi, lanciati nelle mode,
come tanti attaccapanni,
portiamo in giro i nostri oggetti.
Siamo simpatiche vetrine,
cerimonie senza liturgia.
*
ANTROPOLOGIA UBIORU
Ubiór to ciało bez ciała,
przylega do skóry jak pieprzyk,
rysując na niej konstelację.
A my, uwikłani w modę,
jak wieszaki na ubrania,
nosimy ze sobą nasze przedmioty.
Jesteśmy uroczymi sklepowymi witrynami,
ceremoniami bez liturgii.
***
PRET A PORTER
La bellezza si rifugia dentro al cranio
ma lo stile lo portiamo noi nel fare,
i vestiti sono colpi a salve di pistola
la classe è un guanto di velluto
e una parola in meno nella bocca.
*
PRET-A-PORTER
Piękno kryje się w czaszce,
ale styl wnosimy działaniem,
ubrania to puste strzały z pistoletu,
klasa to aksamitna rękawiczka
i jedno słowo mniej na ustach.
***
