Związek Literatów Polskich – Oddział w Szczecinie wydał 6 numer Pryzmatu Literackiego pod redakcją Leszka Dembka i sekretarza redakcji Danuty Sepuco.
Ważnym tematem jest Jubileuszu 75-lecia Szczecińskiego oddziału ZLP, stąd wiele materiałów na ten temat, m.in. „Zarys historii” Leszka Dembka, „O szczecińskim środowisku literackim (i nie tylko literackim)” Karola Czejarka, „Środowisko literackie na Pomorzu Środkowym – Koszaliński Oddział ZLP” Ludmiły Janusewicz.
W dziale Historia i teraźniejszość znajduje się m.in. tekst dr Wojciecha Krola „Legendy pomorskie Tymoteusza Karpowicza – próba odbudowania pomorskiej tożsamości po 1945”, „Mgła spowija niepamięć” Marka Rudnickiego i „Historia w wierszu” Grzegorza Brzustowicza.
Syn Andrzeja Bursy, Michał, wspomina ojca: „Mój ojciec chłopiec…Już po takim czasie mogę tak napisać, odszedł mając zaledwie 25 lat. Rzeczywiście chłopiec, sądząc po różnych zabawach, kawałach, spotkaniach, imprezach etc. i 25 lat. Był jednak bardzo dorosły w literackiej pracy, studiach, życiu. Bardzo dużo czytał polskiej i obcej literatury, tłumaczył, robił szkice dramaturgiczne. Skąd mogę to wiedzieć, kiedy byłem kilkuletnim dzieckiem. Relacje rodzinne, znajomych, przyjaciół, z którymi kontakt się nie urwał, genius loci: to samo mieszkanie, widoki z okna na plac Jabłonowskich, zabytkowy spichlerz, z dala dachy Collegium Novum i przygaszone obrazy pamięci. (…) Pomorze Zachodnie było pewnym szczególnym miejscem moich rodziców. Tu, do Szczecina po 6 latach zsyłki na Syberię przyjechała wraz ze swoją mamą i siostrami, moja mama, Ludwika Szemioth. Opowiadała, jak można było sobie wybierać wille, domy, tak z ulicy, pozostawione przez uciekających Niemców. (…)”.
W Portretach Anna Judge omawia twórczość Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej zadając pytanie, czy można ją traktować wyłącznie jako poetkę miłości. O niej również pisze Róża Czerniowska-Karcz kreśląc jej postać „literackim okiem” Rafała Podrazy.
Józef Gawłowicz zaprezentował sylwetkę twórczą Jana Papugi, którego styl odróżniał się od wielu współczesnych mu pisarzy, pozbawiony był patosu, nie epatował wyszukanymi środkami stylistycznymi. Jego opowieści są proste, mocne, naturalne – oparte na osobistym doświadczeniu, a przez to wiarygodne. Papuga nie tworzył fikcyjnych bohaterów, lecz czerpał z własnego życia i losów spotkanych ludzi. Właśnie dlatego bywał porównywany do Jacka Londona, ale też do Edwarda Stachury i Jana Himilsbacha.
Sporo miejsca zajmuje również dział Poezja Eksperymentalna, a w niej m.in. artykuł „W szczelinach między słowami: eksperyment poetyckiej trangresji”, w którym M.P. Hardy pisze:” Dialog człowieka z algorytmem może być twórczo płodny pod warunkiem krytycznego dystansu i gotowości do ryzyka. „Falujące kroki” dowiodły, że literackie hybrydy mają sens, gdy twórca zachowuje czujność i prawo do ostatniego cięcia. (…) Poe(si)a z IT to otwarcie drzwi do kreatywnych form – nie w konkurencji, lecz we współpracy różnych perspektyw. To innowacyjny pomysł, by pozwolić obcej strukturze wyznaczyć teren, aby człowiek mógł go na nowo zdobyć, tym razem świadomie i z pełną odpowiedzialnością. Niezależnie od uczestników, w tym starciu zawsze wygrywa poezja – jako zapis tego, co na co dzień pozostaje nieme”. Temat AL kontynuują: Grzegorz Haciski, Maciej Proksy, Dominik Parszewski i Zuzanna Krakowska, która zastanawia się „Czy nadszedł Elektrybałt:? Na temat kolaboracji przy pisania wierszy ze sztuczną inteligencją są różne opinie, w Szczecinie temat ten jest poważnie traktowany, organizowane są konferencje.
Wśród esejów wymieńmy teksty: „Współczesna sofistyka” Adama Hajduka i „Moby Dick” Józega Gawłowicza.
Nowości wydawnicze omawia Róża Czerniawska-Karcz: debiutancki tomik wierszy Doroty Wysockiej-Rzeszutek, książki Krystyny Rodzewicz, Roberta Florczyka, Edyty Rauhit
Zmarłego Zenona Lach-Ceraszyńskiego (1948-2025) wspominają: Leszek Dembek, Róża Czerniowska-Karcz i Małgorzata Hrycaj.
Zgodnie z wizją i koncepcją niemonotematyczności, w Pryzmacie poruszono szeroko pojętą tematykę literacką m.in. w tekście Jerzego Beniamina Zimnego pt. „Spadkobiercy Orientacji Hybrydy” czy Wojciecha Czaplewskiego „Retoryka i skowyt, czyli wstęp do rzemiosła poezji”.
Przypomniano także sylwetki pisarzy, którzy tworzyli środowisko literackie Szczecina w artykule Ryszarda Markowa „Pierwsze klubowe spotkania literackie”, który jest fragmentem przygotowanej do druku książki „Klub 13 Muz, pozostała legenda…”
Nie zabrakło ciekawych wywiadów, które przeprowadziła Małgorzata Żukiel-Nowak z Markiem Bieńczykiem i Tadeuszem Gadaczem.
O współczesnej literaturze dziecięcej z Moniką Wilczyńską rozmawiała Anna Jakubczak.
Ceniony historyk Jacek Brzustowicz przypomina aspekty historyczne regionu szczecińskiego w ujęciu poetyckim.
Ponadto znalazło się wiele interesujących materiałów, wszystkich nie sposób wymienić, bowiem książka liczy 438 stron. Znajduje się w niej także wiele zdjęć archiwalnych i współczesnych, a w Galerii: rysunki Andrzeja Bursy i grafiki Wojciecha Czaplewskiego – poety i prozaika, prezesa Stowarzyszenia Kołobrzeskich Poetów i członka ZLP Oddział Koszalin.
Ludmiła Janusewicz
