Selim Chazbijewicz

 

Tatarzy na Litwie i w Polsce. Dzieje, kultura, tradycja, wojskowość

 

Juliusz Kossak Taniec tatarski

Juliusz Kossak Taniec tatarski

 

 

Kultura, religia, asymilacja

W przeciągu sześciuset lat swego istnienia na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego i Polski , wytworzyli osiadli tu Tatarzy swoistą unikatową kulturę, będącą charakterystyczną wyłącznie dla tatarskich mieszkańców Rzeczypospolitej

Katarzyna Gärtner w rozmowie z Elżbietą Musiał (cz. I)

 

KateG „Tańczące Eurydyki” (wyk. Anna German), „Małgośka” (wyk. Maryla Rodowicz), „Bądź gotowy dziś do drogi” (wyk. Halina Frąckowiak) – któż nie zna tych hitów czy wielu innych popularnych utworów kompozytorki Katarzyny Gärtner? Któż nie pamięta Kazimierza Mazura choćby z roli Tomaszka Niechcica z „Nocy i dni”? Artyści mieszkają na Kwasie („na” zwyczajowo), przysiółku Komaszyc, niedaleko Końskich, z oddaniem poświęcają się pracy twórczej i hodują kozy na mleko dla siebie.

Selim Chazbijewicz

 

Tatarzy na Litwie i w Polsce. Dzieje, kultura, tradycja, wojskowość

 

Juliusz Kossak Taniec tatarski

Juliusz Kossak Taniec tatarski

 

 

Wspólnota tatarska w Polsce po 1945 roku

            W roku 1945 na wybrzeże gdańskie przybywają pierwsze grupy ludności tatarskiej, obywateli Rzeczypospolitej z byłych województw : wileńskiego i nowogródzkiego, powiatów: wołkowyskiego, grodzieńskiego, oraz innych ziem kresowych . Ludność tatarska przyjeżdża  na zasadzie tzw. „repatriacji” razem z ludnością polską. To „ porozumienie” między rządem polskim a sowieckim nie obejmowało kategorii mniejszości tatarskiej, wobec tego ci z Tatarów polskich którzy mieli wpisaną w dokumentach deklarowaną narodowość tatarską mieli też ogromne trudności z uzyskaniem pozwolenia wyjazdu do Polski. Nie była to duża grupa etniczna. Liczba obywateli polskich narodowości tatarskiej wyznania muzułmańskiego liczyła według danych z stycznia 1939 roku sześć tysięcy sześć osób. Część Tatarów i to duża, nie mogła zdecydować się na porzucenie odwiecznych siedzib, zwłaszcza ludność wiejska, byli też i tacy którzy czekali na wyjaśnienie według nich niepewnej sytuacji politycznej licząc, że granice Polski wrócą do kształtu przedwojennego. Tatarzy przybywali przede wszystkim na tzw. „ ziemie odzyskane”, kierowani przez PUR (Państwowy Urząd Repatriacyjny) , w niewielkich grupach liczących od kilkunastu do kilku rodzin, bądż też pojedynczymi rodzinami w masie polskiej. Większość ludności pochodzenia tatarskiego przybyła do Gdańska oraz na Pomorze czy w ogóle na ziemie zachodnie w latach 1945- 1949, chociaż i po tej dacie zdarzały się wyjazdy, nawet do lat siedemdziesiątych XX wieku. Były to już jednak wyjazdy sporadyczne, jednostkowe, większość Tatarów osiedliła się w wyżej wymienionym przedziale czasowym. Wyjeżdżała z terenów sowieckich przeważnie ludność miejska, inteligencja, dawne ziemiaństwo tatarskie. Ludzie ci najbardziej zdawali sobie sprawę z charakteru i długotrwałości zmian, jak też czuli się najbardziej zagrożeni przez władzę sowiecką. W nowej Polsce, pomimo zmian ustrojowych, czuli się jednak bardziej pewnie.

Selim Chazbijewicz

 

Tatarzy na Litwie i w Polsce. Dzieje, kultura, tradycja, wojskowość

 

Juliusz Kossak Taniec tatarski

Juliusz Kossak Taniec tatarski

 

 

Druga połowa wieku XIX i wiek XX

Przedstawiciele tej grupy etnicznej walczyli też czynnie o odzyskanie przez Polskę niepodległości. Byli też aktywnymi członkami ruchu odrodzenia narodowego Tatarów krymskich, nadwołżańskich, Azerbejdżanu, górali północnego Kaukazu, Turkiestanu. Uczestniczyli w zjazdach i kongresach muzułmanów rosyjskich, aktywnie pracując na rzecz wolności tych narodów[1]

Pod koniec wieku XIX i na początku XX zaczęło się narodowe odrodzenie polsko- litewskich Tatarów, co związane było z ogólną atmosferą w Europie, gdzie nacjonalizm zaczął być wiodącą ideologią, a także ze wzrostem uczuć narodowych wśród narodów muzułmańskich w Cesarstwie Rosyjskim jak też z wysiłkiem grupy młodej inteligencji polskich Tatarów.

200-lecie śmierci Tadeusza Kościuszki

Izabella Rusinowicz

 

Kościuszko i Niemcewicz 

 

kosciuszko Zastanawiając się nad relacjami Kościuszki i Niemcewicza, mając niepełne i raczej jednostronne źródła ich dotyczące, należy - jak się wydaje - zacząć od wspólnych cech oraz dróg życiowych obu tych wybitnych postaci w dziejach polskich.

 Obaj pochodzili ze stosunkowo niezamożnych rodzin szlacheckich z terenów litewskich związanych z rodziną Czartoryskich. Podobno posiadali nawet odległe powiązania rodzinne. Obaj przez pewien czas przebywali na naukach w Warszawie w Szkole Rycerskiej. Obaj znali języki obce, jeździli po świecie, mieli liczne w nim znajomości. Obaj bez wątpienie awansowali społecznie, stając się znani - w różny sposób - w ówczesnym świecie przełomu XVIII i XIX. wieku, a także i później. Obaj zmarli za granicami kraju pozostawiwszy spadkobiercom spore zapisy.