James Cummins - wiersze


James Cummins i John Ashbery
James Cummins i John Ashbery

The War Of All Against All

They come in through the porous basement walls.

They’re so quick, you only get one shot;

I make it count. I couldn’t sleep, to know

I’d missed, and vermin ran free in the walls.

They’re like a thought—undisciplined, overt—


that slips out from the heart, vertiginous,

careening, yet alive with shame and doubt;

They’re like a thought of love someone must kill,

to keep its freedom safe from running free,

a love that festers in the heart, unsaid.


I understand the hunter in the night.

The hunter needs the moment when the flesh

becomes spirit; he breathes it in, a dark

knowing, inhales it almost like a drug:

the spirit that redeems unspoken love.


He thought he was a darkness I would fear;

his teeth shone in the gloom. He held his knife

as if he meant to put it on display,

to make such presentation magnify

my sense of those few seconds I had left:


he longed to see me paralyzed with fear.

I understand the need to kill, that joy.

That one communion runs so deep in us,

we have to spout the opposite to live;

we hide its need in altered looks and words.


He meant to make me watch my coming death.

It’s odd the way the brain protects itself;

fear was a pathway clean enough to trap:

paralysis, horror, my limbs too slow

to get away; yet wide-eyed enough


to watch myself be murdered on the floor.

Fear was a possibility, a death—

it sharpened me, made my movements taut.

But a different primal force surged up,

and I was back in that newspaper shed,


and we were boys, and some boy thought he knew

the boy I was, and what he’d do to me.

We wrestled every Wednesday, after school,

before the truck came with the papers.

We settled scores among us, fought


whatever symbols made us weak: we fought

to ravel out the anger hid in us.

I didn’t have the size of other boys,

but I was quick, strong with a tensile strength;

my arms were thin as wires, but like wires


they coiled and locked. I knew to let weight

fly past me, let the ground or wall absorb

the blow. To stay in close, and move—to pull,

or get his arm behind his back, and push—

and if he wouldn’t let up, flick an eye.


Most boys devise a reason to retreat,

when they realize it won’t be you who stops.

I broke a boy’s arm once. He was so big,

but way too soft—he thought he’d sit on me.

He had a style he’d learned from the TV;


I saw it in his eyes across the room:

he thought he’d crush me like a cockroach.

He came out wild, but I ducked down, grabbed;

his fists fell on my back like heavy rain.

He lost balance; I rose up so his back


couldn’t protect his head, which slammed the floor.

He shouted out, angry. Surprised and hurt,

he tried to roll, but left his arm exposed;

I pushed it up behind his back as far

as it would go, until I heard it snap.


The way he looked at me when it was done—

astonishment, and horror, too, and fear—

the pain had made him be a boy again.

But this one was a man, not a fat boy.

Because I stared, he faltered, tried to see


what my eyes were saying about his eyes:

He tries to kill himself by killing me.

We understand these things without the words.

I saw fear leap from me back into him.

He had the knife, but now because mistake


was dangerous, he couldn’t court mistake:

he had to swing the knife, though off-balance,

alarmed at levels too deep for his thought.

He swung it viciously; I saw the hate

replace the grin: now fear of vicious strength


would do me in. The sheer power of thrust

would knock me cringing back against the wall;

and he would follow with a second thrust.

But I had seen that trace of fear, and he

had seen I’d seen. I took him from his dream,


and put him in another dream, my dream.

Son of a bully, I could bully, too:

I’d wait it out, pretend that I was weak;

and when they went too far, let fly, fury

of some betrayal searing up in me.


I saw in their recoil astonishment—

the quick insight that what had started this

wasn’t what fueled it now. But that would pitch

my fury and my sense of right higher,

and higher still, until I turned their strength


against them, like a lever I could pull,

inflicting pain with small movement. I don’t

know how the others fought; I fought to win.

It was a hesitation I played for,

a stumble slight enough, a second lost.


His eyes showed me, before he swung the knife,

the arc was aiming for my neck. I leaned back

just enough, didn’t stumble, grabbed the pipe—

the plumbing pipe exposed above my head—

swung into him with all the force in me.


I caught him at the one instant he had

least purchase on the earth; the knife slipped free.

I didn’t need it: when he fell, his head

broke open on a sharp brick in the wall.

But I picked up the knife, pulled his neck back,


and slit it like a pig’s. You get one shot;

you better make it pay. His eyes opened

on mine again; I let him see my eyes.

This time, I let him look full in my eyes …

No one is going to understand my life.


I don’t say that because I feel unique;

in fact, opacity is daily bread;

passion lifts us above the daily ruse.

It’s someone else’s dream, that we can know

each other; but nearly knowing’s the base


we build a life on, build a world. We think

trading the cards of loneliness is love.

It focuses the energy inside

on a table, two drinks, a beach, a couch;

a drive through rainy streets; a child; a gift.


Whatever gets the other to be there

sharing the inner and the outer world

for just the stretch of time that we require—

the gratitude we feel at those moments

passes for knowing someone to the full.


The irony is this: when we pretend

to know our opposite—when we lie down

and give ourselves to someone else in love—

we transfer our unknowing into them.

It’s a relief we feel, not ecstasy—


the joy of self-awareness unachieved—

sloughed off in cries of oneness to some god.

There’s no recourse: nothing is redeemed.

A woman thinks the universe is hers—

which is to say, the lovely thing she is,


she makes believe is everybody else—

until chance kills her child. Now suddenly,

the sky is rent; the woman’s out of time.

And lovely as she is, she thinks the world

still mapped by her coordinates, still feels


the universe itself is out of time.

I welcomed him; I felt the welcome rage

uncurl inside, but not to strut or vaunt,

as his forced him to do in front of me.

I felt what I had felt when I was young;


but now that I was old the rage broke clear,

and nothing bounded it. It was a sea

inside my arms, my legs, my face; it roared.

He must have seen my face, for his face changed;

I think he heard a whisper in his gut


that warned him not to move, but still he came.

I watched his feet; I watched his hands: one slip

was all I needed, all I could expect;

and when it came I had to move inside

the sweep of all he was, gain entry to


the place he took for granted remained sealed.

He wanted me to fall upon his rear,

the way an army or a lover does;

or God, who batters sinners’ lonely hearts.

So many of us substitute a dream


somebody else has dreamed for what we want.

Of course that was the source of all his rage:

his actions didn’t stem from what he was.

Or rather that they did, but what he was

was what he had become, not what he’d be


when he lay on the floor, staring at me.

The rage went out of him like air released;

and he was what was left: a memory,

an image from the past; astonishment.

He had no strength to stop me as I grabbed


the knife and, lifting up, sliced through the neck,

as he had tried before to do to me.

The boy whose arm I broke came back to me;

I suppose on future nights this one

will dart before my eyes again, like love …


How could I tell police I breathed him in?

They think it’s all so logical, so clear.

His look leaped from hatred to fear, and back.

Then he knew the truth: that both were one.

There comes a moment when a man’s on keel,


the unpaid debts that worry him behind,

the future dreams that lure him on undreamed:

he can’t be beaten in that moment.

He steps free from the dream we dream for him,

and all he is is staring out at you.


He saw I didn’t fear the thing he feared.

He saw his dream to make me watch my death

was someone else’s dream he had lived out …

I don’t believe we change, except in death.

How could I tell police I breathed him in?


He found the love he’d searched for all his life—

his eyes let me know this—those loving eyes,

that locked on mine, as life poured out his throat.

I had to breathe him in; I couldn’t leave

that spirit running free inside my walls.

The Snipers



I read a book about snipers in war,

the ones in World War Two, then Vietnam.

I told myself it was the craft of it

that struck me so—almost an art, it seemed:

the careful calibration of an art.


I mentioned this quite harmlessly—I thought—

at church one picnic barbeque in May.

I’ve always been a bit insensitive—

I’ll talk about abortions while the plates

pile high with barbeque, that sort of thing—


and my ex-wife would wonder at the rage,

the “animosity,” she thought my jokes

revealed. Or hid. I just like the absurd—

we take our pleasures too much for granted;

the mix of dark and light seasons a life.


But none of this came into play that noon.

You notice no one bites when you poke them?

But when your need to get under their skin

is hidden, even from yourself, they’ll hit

harder than one of Hemingway’s big trout?


The point is—I would tell my wandering wife,

if she were here—I didn’t know that John

and Caleb fought as snipers in their wars.

Fact is, I barely know Caleb and John

at all, forget about the guilt they bear;


so when I settled at the picnic table,

balancing a plate of ham, baked beans,

potato salad, and a Heineken,

I had no clue my words had set off mines

on some forced march they weren’t strangers to.


“You’ve always used the fact I did my job

as proof that I lacked something in my heart.”

(My mention of the book while we’d waited

in line for food had started up a talk

I now plopped down right in the middle of.)


“And only you would say it was a job

to watch the melon of a man’s head

fly apart.” This last was said too strong,

and talk around the edges of us paused;

a child’s cry like a shot came through too loud


from the soccer field down the grassy hill.

The old man shifted glumly on the bench.

“You ask a one of us, he’ll say the same—

hell, the dead at Normandy’d say the same—

it was a job. We made it through that way.”


“No snipers hit the beach at Normandy.”

“You think we didn’t die there anyway?”

“You didn’t, though, did you? Die, I mean.”

“Lucky for you,” the old man laughed, and drank.

The younger man was old himself. “Lucky,”


he said, lifting his own beer in a toast.

“War’s war; they’re all alike. You crap your pants,

you freeze, you shake all over if you live.

And if you don’t, you never shake again.”

“Or crap.” The old man laughed harshly, “Or crap.”


Then he paused. “I never was afraid of death.

I was afraid”—he paused again—“of dying.”

I saw there was something between them,

for when the father said this, the son’s face

for the first time let it all go, almost


as if the two of them had drifted back

to feelings none could feel who walked around

this picnic drinking beer. Caleb faltered, “God—”

“Oh, spare me. What’s god got to do with it?

God’s what most people substitute for thought—


the only higher power is yourself—

grow up, Caleb. You’re sixty-two. It’s time.”

For all his words’ bravado, the old man

had spoken them at cost. His frame seemed spent;

his hands shook as he lifted up his drink.


Right there I started to believe my wife.

I’d wandered into this one, no fault of mine;

and yet I hungered to see where it led.

Even if it meant the old man dead,

and Caleb grinning, dancing on his grave.


“Your war was in the trees, just like my own.

You picked the enemy apart, like me.

You made the choice who lived or died, like me.

Sometimes when I got some poor fool sighted,

I swear I’d feel you pumping through my veins.


I’d feel it was your sight along the barrel,

your heart I had to stop before I fired.

You know the drill. Release a breath, then pull.

I’d see your face before the bullet hit.”

There, he’d said it. I hardly dared to drink.


My wife was right—this is what I live for:

to stir the pot and see who acted out.

I had the feeling what they both revealed

was just the latest chapter in a book;

and neither one was looking for an end.


The old man rolled his eyes at me, and grinned.

“I eat their food. It’s not the worst to sit

amongst them, on a sunny afternoon.

But it’s a long, long way to their belief.”

I grinned myself. The soccer game was loud.


“I tried to be your friend. I always tried—”

Caleb raised his beer—“to be your friend.”

Sometimes this life just isn’t long enough

to say what must be said. Or can be said.

In any case, no more was said that day.


We truncate what you need to be

to fit you in your lucky life

with us. We cut and paste, to see

the version that brings us delight.

The almost-language in your eye,

that seems such sorrow to my own,

is just a suffocated cry

that leaves you, finally, alone,

and willing to accept much less:

a place beside the hearth, had we

still hearths; mock food; a pedigree

that shapes, yet won’t admit, redress.

Wojna wszystkich przeciwko wszystkim

Prędkie jak piorun, wchodzą przez pory

piwnicznych ścian. Muszę trafić, mam

tylko jeden strzał. Jeśli chybię, nie zasnę

wiedząc, że robactwo wolno biega w ścianie.

Są szybkie jak myśl nieporządna, naga


co wymyka się z serca, rozlatana, zawrotna,

a jednak żyje wstydem i powątpiewaniem.

Są jak myśl o miłości niewyznanej, która

gnije w sercu. Aby chronić jej wolność

od ucieczki w wolność, należy ją zabić.


Rozumiem myśliwego – on w środku nocy

oczekuje tej chwili koniecznej, gdy ciało

staje się duchem. Jak narkotyk wdycha

mroczne zrozumienie. Wciąga w płuca ducha

-wybawiciela niewyznanej miłości.


Myślał, że jest ciemnością, której się lękam.

Zęby lśniły mu w mroku; trzymał nóż tak,

jakby chciał umieścić go na wystawie.

Ów pokaz miał zaostrzyć mą świadomość

ostatnich kilku sekund, co mi pozostały.


Chciał widzieć mnie sztywnym od strachu.

Rozumiem potrzebę mordu, ową rozkosz.

Jedyną komunię, co płynie w nas głęboko,

żądzę krytą w spojrzeniach i słowach. Aby

żyć, musimy głosić to, co jej przeciwne.


Miałem być widzem własnej śmierci.

Tak chciał. Dziwne, jak mózg się broni.

Strach to ścieżka rozległa jak pułapka;

paraliż, przerażenie; me członki zbyt wolne,

by uciec. Za to oczy szeroko otwarte, abym


widział jak mordują mnie na podłodze.

Strach był możliwością, a śmierć

zaostrzyła mnie, napięła mi ruchy.

Lecz napłynęła inna siła, pierwotna.

Znów znalazłem się w gazetowym kiosku


byliśmy chłopcami. Jeden z nas myślał,

że mnie zna, że wie, co mi może zrobić.

Mocowaliśmy się każdej środy po szkole

zanim przyjechał wóz z gazetami.

Wyrównywaliśmy rachunki. Zwalczaliśmy


symbole, co niosły słabość: biliśmy się,

by uwolnić ukrytą w nas wściekłość.

Nie byłem duży tak jak inni chłopcy,

za to szybki, pełen elastycznej siły;

cienkie zwoje ramion zwijały się


i zamykały jak druty. Znałem uniki;

impet uderzenia mijał mnie trafiając

w ziemię czy w ścianę. Umiałem podchodzić,

manewrować, ciągnąć, wykręcać ramię

a kto nie ustępował, to podbić mu oko


Chłopcy zwykle wymyślają pretekst

do wycofania się, gdy widzą, że przeciwnik

nie ustanie. Jednemu złamałem rękę.

Był duży, ale mięczak. Myślał, że siądzie

na mnie, jak nauczył się z telewizora.


Poznałem to z dala, po jego oczach,

myślał: rozgniecie mnie jak karalucha

Natarł dziko, schyliłem się, chwyciłem

wpół; ulewa pięści runęła mi na plecy.

Zachwiał się, ja stanąłem prosto


tak, że jego grzbiet nie chronił głowy.

Rąbnął nią w podłogę. Wściekły wrzasnął.

W bólu i zdumieniu przekręcił się, ale

tak odsłonił ramię. Wykręciłem je w tył

najdalej jak tylko mogłem, ono trzasło.


Jakże on patrzył na mnie, gdy to się stało –

zaskoczenie, przerażenie, groza –

ból na powrót uczynił zeń chłopca. Lecz

ten to mężczyzna, nie otyły chłopiec.

Patrzyłem nań, więc on tracił pewość


chciał w moich oczach czytać oczy

własne: Próbuje zabić siebie zabijając mnie

Rozumiemy się bez słów. Widziałem

strach, jak przeskakuje ze mnie w niego.

Miał nóż, ale teraz, kiedy błąd


jest niebezbpieczny, błąd trzeba odrzucić.

Musiał pchnąć nożem, niespokojny tam,

gdzie myślą nie dosięgał; chwiejny.

Pchnął perfidnie; ujrzałem nienawiść

w miejscu uśmiechu; teraz mnie załatwi


lęk przed perfidią. Czysta moc ciosu rzuci

mnie skulonego plecami o ścianę;

on zaś wykona powtórne pchnięcie.

Lecz dostrzegłem ślad strachu – a on

dostrzegł, że dostrzegłem. Wyjąłem go


ze snu i włożyłem w inny sen, własny.

Syn drania, też umiałem być draniem.

Odczekałbym, udając, żem słaby

gdyby posunęli się za daleko, uwolniłbym

furię jakiejś zdrady, co pali od środka.


Widziałem zdumnienie w ich cofaniu –

szybka myśl, że wszystko zaczęło się

inaczej niż jest. Lecz to mogło zwiększyć

mą furię jeszcze bardziej, to poczucie

racji – aż obróciłbym ich siłę


przeciwko nim; pchałbym powoli

jak dźwignię, odmierzając ból. Nie wiem,

jak walczyli inni, lecz ja – aby wygrać.

Stawiałem na wahanie, minimalne

potknięcie, przegapiony moment.


Nim pchnął nożem, jego oczy zdradziły

linię ciosu. Mierzył w szyję. Odgiąłem się

odpowiednio, na pewnych nogach. Chwyciłem

rurę hydrauliczną tuż nad moją głową

i pchnąłem w niego z całej swej siły.


Zaskoczyłem go w momencie braku

równowagi; nóż wyśliznął się wolny,

i bezużyteczny. On upadł; głowa

pękła rąbnąwszy w ostrą cegłę ściany.

Ja ująłem nóż, odgiąłem mu szyję,


rozpłatałem jak świni. Gdy masz jeden strzał

musisz być pewny. Znowu jego oczy

otwarły się na moje; pozwoliłem patrzeć.

Teraz mógł przyglądać im się ile chciał…

Nikt nie może zrozumieć mojego życia.


Nie mówię tego, bo czuję się wyjątkiem.

Prawda: niejasność jest chlebem powszednim;

namiętność wznosi nas nad dzienne kłamstwo.

Ktoś marzył o tym, że możemy poznać

się wzajemnie. Budujemy świat i życie


na fundamencie naszej prawie-wiedzy

Wymieniamy karty samotności, wierząc,

że to miłość. Energię ducha skupiamy

na stole, dwóch kieliszkach, plaży, kanapie;

jeździe ulicą w deszcz, dziecku, prezencie.


Cokolwiek sprawia, że inny jest tutaj

dzielenie świata duszy i tego na zewnątrz

w ułamku czasu, który jest nam dany.

Naszą wdzięczność za wspólne chwile

mylimy z wiedzą o drugim człowieku.


Oto ironia: udajemy, że znamy

nasze przeciwieństwo – kładziemy się

by w miłości oddać się drugiej osobie –

wprowadzamy w nią naszą niewiedzę.

Odczuwamy ulgę zamiast ekstazy –


niedostępna radość samowiedzy, odrzucona

przez osobność krzyczącą do boga

Znikąd pomocy, nic nie można zbawić.

Kobieta myśli, że posiadła wszechświat –

będąc uroczą tak jak jest, udaje,


że każdy jest taki właśnie – uroczy;

póki przypadek nie zabije jej dziecka.

Teraz nagle niebo to tylko wynajem.

Ona, piękna i poza czasem, wciąż wierzy

w mapę świata według jej namiarów;


uparta myśli: świat jest poza czasem.

Czułem rosnącą we mnie złość witania

lecz bez przechwałek czy dumnego kroku

do których jego wściekłość go zmuszała.

Też tak się czułem, kiedy byłem młody.


Teraz, w starości, złość jest wolna, czysta

nie związana niczym – morze rozszumiałe

w mojej twarzy, ramionach i nogach. On

patrzył na mnie – jego twarz zmieniona;

Sądzę, że szept własnych bebechów


ostrzegł go przed manewrem. Ale on ruszył.

Obserwowałem jego stopy, ręce. Wystarczy

jeden poślizg, na to mogłem liczyć;

gdy natarł, musiałem ruszyć ku zmiotowi

tego, czym był, zdobyć wejście do


miejsca pod pieczęcią, które wziął za swoje.

On chciał, bym go zaszedł od tyłu, jak

robi to armia, kochanek, czy Bóg,

co smaga samotne serca grzeszników.

Często rzecz upragnioną zastępujemy


snem, który śnią inni. Stąd brała się

jego wściekłość: to, co robił

nie wyrastało z niego samego. Może

tryskało z tego, czym się stał,

zamiast tego, czym być mógł.


Leżąc na podłodze patrzył we mnie.

Złość uszła jak spuszczone powietrze;

był tym, co pozostało: pamięcią

obrazem z przeszłości, zdumieniem.

Nie miał siły przeszkodzić, gdy chwyciłem


nóż – unosząc, przerżnąłem mu szyję,

tak jak on próbował mnie załatwić przedtem.

Wrócił chłopiec, któremu złamałem rękę.

Myślę, że nieraz on w nocy mi stanie

przed oczyma, niczym dawna miłość.


Czyż mogłem powiedzieć policji,

że nim oddychałem? Dla nich wszystko

jest jasne, logiczne. Jego wygląd skakał

od nienawiści do strachu i na odwrót,

aż poznał prawdę, że były tym samym.


Przychodzi chwila, gdy człowiek na kole,

rzuca troskę o stary dług czy przyszłe sny;

wtedy nic już nie może go pokonać.

Swobodny opuszcza sen, który dlań śnimy;

teraz patrzy na ciebie tylko on, jaki jest.


Spostrzegł, że nie boję się jego strachem.

Pojął, że marzenie, bym ujrzał swą śmierć

było snem kogoś innego – on w nim grał…

Nie wierzę w przemiany, poza chwilą śmierci

Jak mogłem wyznać policji, że nim oddychałem?


Odnalazł miłość, której zawsze szukał

mówiły o tym jego kochające oczy –

zamknęły się w moich, gdy życie zeń uciekło.

Musiałem go wdychać, aby nie zostawić

ducha, co biegał wolno w moich ścianach.


przekład z  angielskiego: Joanna Kurowska




Czytałem książkę o snajperach w boju,

tych z drugiej wojny i z Wietnamu.

Mówiłem sobie, to trzeba umieć,

to jest jak artyzm – cyzelowanie

równie staranne jak w sztuce.


Wspomniałem o tym bez intencji

na parafialnej majówce. Nietakty

zdarzają mi się – na przykład mówiłem

raz o skrobankach, gdy kleiste mięso

piętrzyło się na talerzach, i tak dalej.


Nieraz eks-żona wypominała mi złość

i wrogość – że kryje się lub wypływa

w moich żartach. Mnie absurd fascynuje.        

Jak każdy, mam prawo do przyjemności.

Łączenie światła z mrokiem to smak życia.


Nie o to chodziło tamtego popołudnia.

Szturchnij kogoś – on się nie odgryzie,

lecz jeśli próbujesz zaleźć mu pod skórę,

nawet bezwiednie – on uderzy mocniej

niż ogromny pstrąg Hemingway’a.


Rzecz w tym – rzekłbym żonie, gdyby

tu była – nie wiedziałem, iż John i Caleb

to byli snajperzy, każdy w innej wojnie.

Tak naprawdę ledwie ich znam, cóż mogę

powiedzieć o winie, którą dźwigają.


Kiedy na majówce usiadłem przy stole

balansując talerz z szynką, pieczoną fasolą,

sałatką z ziemniaków; z Heinekenem w ręku,

nie miałem pojęcia, że posyłam ich znowu

na przymusowy marsz, który już odbyli.


— Dla ciebie to, że wykonuję mój zawód,

jest dowodem, iż jestem twardego serca.

(Gdy staliśmy w kolejce po swe porcje,

wzmianka o książce wszczęła rozmowę;

wpadłem w sam jej środek, jak w wodę.)


— Nikt inny nie mówi, że patrzenie na

odcięty melon czyjejś głowy to praca. —

To zabrzmiało trochę za ostro. Cisza

ogarnęła brzegi rozmowy; przez nią

przedarł się strzał: głośny płacz dziecka


z boiska u stóp wzgórza porosłego trawą.

Starzec, ponury, drgnął na krześle. — Pytaj,

każdy z nas powie ci to samo… Do diabła,

trupy w Normandii też powtórzą – to była

praca. Dzięki temu mogliśmy przeżyć.


— Snajperów u wybrzeży Normandii nie było.

— Myślisz, że myśmy tam nie umierali?

— Ty przecież nie umarłeś. Co, nieprawda?

— Twoje szczęście — stary zaśmiał się, popił.

Młodszy z nich też był starcem. — Szczęście —


powiedział, wznosząc toast piwem. — Wojna

to wojna. Zawsze to samo: srasz w gacie,

marzniesz, trzęsiesz się, jeśliś wciąż żywy.

A jeśli nie, to się już więcej nie trzęsiesz.

I nie srasz. — I nie srasz —zarechotał stary,


po czym zamilkł. — Nie bałem się śmierci.

Zawsze bałem się — przerwał — umierania. —

Widać było: coś się między nimi działo.

Gdy ojciec to powiedział, nagle twarz syna

zdradziła wszystko – jak gdyby obaj


odpłynęli na powrót do uczuć nieznanych

nikomu z tych, co wokół pili piwo

na majówce. Caleb wahał się: — Boże…

— Daj spokój, co Bóg z tym ma wspólnego?

Ludzie często Bogiem zastępują myślenie.


Jedyna siła wyższa to ty sam. Czas dorosnąć,

Caleb. Masz lat sześćdziesiąt dwa. Już pora. —

Słowa były zadziorne, lecz stary mówił je

z trudem. Wiek pozbawił go siły. Ręce

trzęsły się, gdy wznosił piwo do ust.


Wtedy uwierzyłem – eks-żona miała rację.

Niechcący wplątałem się w ten moment,

lecz chciałem widzieć, dokąd zaprowadzi.

Nawet jeśli stary miałby umrzeć, a Caleb

śmiejąc się tańczyłby na jego grobie.


— Twoja wojna była w drzewach, moja też.

Obaj wybieraliśmy spomiędzy wrogów,

decydując komu życie, komu śmierć.

Czasem wypatrzyłem jakiegoś kretyna…

przysięgam, czułem, płynąłeś mi w żyłach.


Wzdłuż lufy biegł twój wzrok. Nim strzeliłem,

zatrzymywałem w piersi bicie twego serca.

Znasz to. Najpierw oddech, potem cyngiel.

Nim pocisk trafił w cel, widziałem ciebie. —

Więc powiedział to. Nie śmiałem przełknąć.


Żona miała rację – żyję po to, by uderzać

w stół – i patrzeć, kto się odezwie.

Było jasne, oni po prostu opowiadali

najnowszy rozdział książki, ale żaden

z nich nie szukał jej zakończenia.


Stary spojrzał na mnie szczerząc zęby:

— Jem ich chleb. Mogło być gorzej niż

siedzenie tu z nimi w słoneczny dzień.

Lecz trzymam się z dala od tej ich wiary. —

Uśmiechnąłem się. Na boisku grano w piłkę.


— Starałem się być twoim przyjacielem —

Caleb wzniósł piwo. — Zawsze próbowałem. —

Czasami po prostu nie wystarcza życia

by powiedzieć to, co trzeba – lub można.

Tego dnia nic już więcej nie mówiono.

przekład z  angielskiego: Joanna Kurowska


Odrzucamy to, czym musisz być,

by wpasować cię w twe szczęście

z nami. Wycinamy i wklejamy

wersję ciebie, która nam jest miła.

Ten prawie-język w twoich oczach,

widzę, że jest straszliwym bólem –

zdławiony krzyk, który w końcu

przynosi ci twój święty spokój;

gotowość, by przyjąć o wiele mniej:

miejsce przy ogniu – jakbyśmy wciąż

mieli ogień; karykaturę jedzenia;

rodowód – rodzaj zadośćuczynienia.

przekład z  angielskiego: Joanna Kurowska

Biografia poety:


James Cummins urodził się w Columbus w stanie Ohio, dorastał w rejonie Midwest, głównie w Indianapolis i Cleveand. Jest autorem pięciu tomów wierszy, The Whole Truth [Cała prawda] (1986), Portrait in a Spoon [Portret w łyżce] (1997), Then & Now [Teraz i wtedy] (2004), Jim & Dave Defeat the Masked Man [Jim and Dave pokonują człowieka w masce] (2006, wspólnie z Davidem Lehmanem) oraz Still Some Cake [Jeszcze trochę ciasta] (2012). Publikował też wiersze w wielu czołowych czasopismach, m.in. The American Poetry Review, The Paris Review, Partisan Review, Harper’s, Ploughshares, The New Republic, Shenandoah, The Kenyon Review, The Yale Review, Gulf Coast, The Journal, i LIT. Wiersze Cumminsa ukazały się też w szeregu antologii, m.in. pięciokrotnie w The Best American Poetry; The Oxford Book of American Poetry (2006) oraz 180 More (2005). Jest laureatem szeregu nagród, między innymi stypendiów National Endowment for the Arts i Ohio Arts Council, oraz nagrody Ingrama Merrilla. Pracuje jako profesor na Wydziale Anglistyki Uniwersytetu Cincinnati, gdzie od 1975 jest kuratorem Elliston Poetry Collection.



słowo O Wierszach:


Wiersze tu przedstawione pochodzą z najnowszego tomu Cumminsa Still Some Cake. Tematyka zbioru oscyluje pomiędzy doświadczeniami osobistymi, obrazami amerykańskiej kultury i mentalności, zmaganiem się podmiotu z judeo-chrześcijańskimi koncepcjami Boga, wreszcie motywem wszechobecnej w doświadczeniach dwudziestego i dwudziestego pierwszego wieku przemocy. Wiersze Cumminsa często przybierają formę poetyckiej narracji. Liryzm przeplata się w nich z tonem oskarżenia, ekspozycją, poczuciem cierpienia z powodu konfliktów i barier między ludźmi; nieobce są tu też elementy magii. Z tomiku Still Some Cake wybrałam trzy utwory, które – jak sądzę – dobrze ilustrują wrażliwość poety oraz dramaty moralne dominujące w jego poezji – wśród nich problem historycznej i międzyludzkiej przemocy.


                                                                                             Joanna Kurowska (tłumaczka)



Na zdjęciu:


James Cummins (z prawej) w towarzystwie wybitnego poety amerykańskiego Johna Ashbery.

Link do recenzi


Pin It