Wiesław Łuka

 

Straszni być musimy

 

luka wieslaw

O literackich emigrantach Gombrowicza i o emigrancie w Chicago, który nie wypadł przypadkowo z „własnego, polskiego gniazda”, lecz sam je tu wcześniej sobie uwił.

Najnowsza inscenizacja Ślubu Witolda Gombrowicza w Teatrze Narodowym. Autor inscenizacji, Eimuntas Nekrošius z Wilna, spowodował, że ludzie (coprawda – nieliczni, ale jednak)opuszczają przedstawienie w jego trakcie lub podczas pierwszej przerwy. Ja je także opuściłem w przerwie, by za kilka dni poddać się próbie ponownej męki obejrzenia do końca tej jednej z najważniejszych sztuk polskiej dramaturgii ostatnich kilkudziesięciu lat. Z trudem, ale torturę wytrzymałem. Spodziewałem się jej, pamiętając niedawną inscenizację Dziadów, którą Nekrošius (mistrz światowej rangi) wykreował z okazji jubileuszu warszawskiej narodowej sceny.„Ozdobił” ją zaskakującymi rekwizytami, zagmatwał treści historyczno-filozoficzne wątków sztuki i wielkiego, romantycznego wiersza Mickiewicza. Zapamiętałem między innymi bezsens bieganiny aktorów po scenie i „awangardowe” ich drapanie w podłogę. Czego szukali „pod ziemią”? Może tego, co wieszcz zawarł w strofie: „Nasz naród jak lawa… Plwajmy na jej skorupę i stąpmy do głębi…”?

DARIUSZ PAWLICKI

 

 9glos

Fot. Dariusz Pawlicki

 

 

9 GLOS

 

XIX.

     Od dawna, co pewien czas, powracało do mnie pytanie: Dlaczego dawniej, powiedzmy dziesięć, ale i nawet dwa wieki temu, ludzie mieli częste kontakty z aniołami, diabłami? Nie mówiąc o Bogu. Teraz zaś te kontakty są niezmierne rzadkie. Nie znajdowałem na nie jednak odpowiedzi. Ale stosunkowo niedawno pojawiła się ona: Dzieje się tak dlatego, że... tak wielu przestało wierzyć. Owa odpowiedź to przede wszystkim rezultat lektury tekstów Jana Krasickiego opatrzonych wspólnym tytułem Po „śmierci Boga”. Eseje eschatologiczne. Poniższe cytaty pochodzą ze wspomnianej książki, i odnoszą się, w sposób bardzo skrystalizowany, do spraw dziejących się na styku dwóch światów, dwóch rzeczywistości:

 

Krystyna Konecka

 

RZECZY LUDZKICH CIEKAWI…

(O twórczości Katarzyny i Jerzego Samusików)

 

     Trudno wyobrazić sobie sytuację, żeby pisarz czy poeta wziął się za leczenie chorych i, na przykład, stanął nad pacjentem w sali operacyjnej ze skalpelem w ręku. Co innego – relacja odwrotna. Piszących książki lekarzy mamy sporo także w Polsce, o czym zaświadcza prężnie działająca Unia Polskich Pisarzy Lekarzy, skupiająca ludzi stetoskopu i pióra zarazem.

 

Samusikowie

Katarzyna i Jerzy Samusikowie w domowej bibliotece (Fot. Z rodzinnego archiwum)

 

Film jest bardziej przygodowy niż teatr

Z EUGENIUSZEM KUJAWSKIM rozmawia Krzysztof Lubczyński

 

Kujawski Eugeniusz wywiad

W jednym z wywiadów powiedział Pan o sobie: „Jestem gdańszczaninem”, ale aż na 34 lata zniknął Pan z Gdańska jako aktor, choć w Trójmieście jest i Teatr Wybrzeże i jego Scena Kameralna w Sopocie i Teatr Miejski w Gdyni. Nie było tu dla Pana miejsca?

Pojechaliśmy do Wrocławia gościnnie na festiwal z „Uciekła mi przepióreczka” i z „Mazepą” z teatru i bardzo mi się tam spodobało. 32 lata byłem we wrocławskim Teatrze Współczesnym, a potem jeszcze dwa lata w Polskim. Wrocław to w ogóle świetne miasto, w tym czasie było szczególnie ciekawe teatralnie, działali tam Jerzy Grotowski i Henryk Tomaszewski, także Jerzy Krasowski i Krystyna Skuszanka, dwoje znakomitych artystów, o których dziś w ogóle się nie wspomina. Działali tu też m.in. Władysław Zawistowski, Józef Szajna, Helmut Kajzar, Kazimierz Braun czy gościnnie Jerzy Jarocki.

 Stanisław Grabowski

 

Kalendarium Niepodległości (17)

 

Powitanie Józefa Piłsudskiego na Dworcu Wiedeńskim w Warszawie 12.XI.1916.

 

 

 

1września 1918

Dr Stanisław Bukowiecki [w młodym wieku utracił wzrok – St.G.], dyrektor departamentu sprawiedliwości w Tymczasowej Radzie Stanu przejmuje sądownictwo od władz niemieckich, to jeden z dowodów tworzenia się polskiej państwowości.  

_________________________

Jedni Niemcy mogą nam dać Litwę. Nie otrzymamy jej nigdy za pośrednictwem Koalicji chętnie z Rosją flirtującej. Strzeżmy się jednak zbytniej zachłanności, aby nie wprowadzać obcych elementów w nieskonsolidowane polskie ciało. Niemcy niezawodnie pokusę przed nami roztoczą, zaciskając natomiast więzy posiadania nad rdzennie polskim Księstwem Poznańskim. Rząd polski rysuje wschodnią granicę Stochodem aż do jego ujścia do Prypeci, następnie Prypecią, jak długo płynie na wschód, a w miejscu, gdzie się odchyla na południe, suchą granicą ku Berezynie – Berezyną na północ pod Dźwinę, a potem ponad Święcianami i Dubinkami między Kownem a Wilnem do granicy Królestwa, pozostawiając Litwie cztery powiaty północnej Suwalszczyzny. Czy Pan Bóg pozwoli położyć nareszcie te podwaliny polskie – zakreślić granice żywotne i ruszyć nam z miejsca. Szukam w sobie zdrowego optymizmu, ale z piętrzących się trudności zdaję sobie sprawę. (Maria Lubomirska)

__________________________

Urodził się Tadeusz Wesołowski, kompozytor i akordeonista, zm. w Warszawie w 1972. Znawcy muzyki nazywali go wirtuozem akordeonu. Największą sławę przyniósł mu występ w radiu w 1938, od którego stał się postacią rozpoznawalną. Założył zespół akordeonistów, z którym występował na scenie oraz w audycjach radiowych. Grywał popularne melodie, ale również te, które sam skomponował. Pozostawił po sobie liczne nagrania i utwory oryginalne.

_________________________

Został przeniesiony do Krakowa [por. Antoni Stawarz– St.G.] i otrzymał dowództwo kompanii karabinów maszynowych, przydzielonej do batalionu asystencyjnego 93 Pułku Piechoty, stacjonującego w koszarach na Podgórzu. Nawiązał on kontakty konspiracyjne z podporucznikiem Śniegowskim z 57 PP, podporucznikiem Janem Banachem z 13 Pułku Strzelców i z podporucznikiem Pustelnikiem z 56 PP, którzy rozszerzyli spisek wśród Polaków służących w wymienionych jednostkach. Ponadto nawiązał współpracę z kolejarzami węzła kolejowego Płoszów oraz z grupami uzbrojonych dezerterów znajdujących się w okolicach Krakowa. (Marian Zgórniak). [wcześniej M. Zgórniak tak pisze o A. Stawarzu: „Jednym z najważniejszych, najbardziej zdecydowanym i energicznym spiskowcem okazał się porucznik rezerwy Antoni Stawarz (…). Związany z polskim ruchem ludowym, do sierpnia 1918 r. przebywał na Śląsku Cieszyńskim, gdzie już tworzył tajną organizację wśród Polaków w podlegającym mu oddziale”].

________________________

Otwarcie w Warszawie nowego gimnazjum zasilanego funduszami społecznymi. Było to Gimnazjum Męskie Rady Głównej Opiekuńczej, prowadzone przez Kazimierza Kulwiecia, z wykształcenia i zamiłowania przyrodnika, popularyzatora wiedzy przyrodniczej, a z zainteresowań społecznych organizatora ruchu krajoznawczego.

________________________

W Łodzi urodziła się Krystyna Żywulska, właściwie Zofia (Sonia) Landau, zm. w 1992 w Düsseldorfie. Studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim, naukę przerwał jej wybuch II wojny światowej. W 1941 wraz z rodziną przesiedlono ją do warszawskiego getta. Po ucieczce stamtąd działała w ruchu oporu pod przybranym nazwiskiem Zofia Wiśniewska. W 1943 aresztowana przez gestapo. Przesłuchiwana podała nazwisko Krystyna Żywulska. Zesłano ją do Auschwitz, w 1945 podczas „marszu śmierci”, zdołała zbiec i się ukryć. Gdy po 1968 jej synów zmuszono do opuszczenia Polski, z powodu żydowskiego pochodzenia, wyjechała z nimi do Monachium. Debiutowała w 1946 pamiętnikiem Przeżyłam Oświęcim. Wydano go również w języku angielskim i francuskim. Okresu wojny dotyczą także jej Wiersze oświęcimskie (1946) i powieść Pusta woda (1963). Autorka tekstów dla kabaretów „Wagabunda” i „U Lopka” oraz piosenek.

________________________

W Hamboirn nad Renem urodził się Tadeusz Gwiazdowski, aktor. W 1937 rozpoczął studia na Wydziale Aktorskim Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie, które przerwał wybuch II wojny światowej. W czasie okupacji wywieziono go na roboty przymusowe do Niemiec. W sezonie 1945/1946 występował na deskach Teatru Miejskiego Komedia w Gdyni, a w sezonie 1946–1947 w Teatrze Dramatycznym Marynarki Wojennej. W latach 1948–1979 był aktorem Teatru Wybrzeże w Gdańsku. W 1979 przeszedł na emeryturę. Występował również w Teatrze Telewizji, był cenionym aktorem filmowym. Wielokrotny laureat festiwali teatralnych. Zmarł w 1983.