Oleksa Kazakow - Bruno Schulz

 

Oleksa Kazakow Bruno Schulz1

 

   Na zachodzie Ukrainy, w obwodzie lwowskim, jest małe miasteczko Drohobycz. Kiedyś było znane z przemysłu naftowego, którego obecnie, niestety, prawie, nie ma. Natomiast w mieście jest Uniwersytet Pedagogiczny, gdzie, m.in. studiują przyszli nauczyciele języka polskiego, w tym i autor niniejszej relacji. Ale dla każdego wykształconego Polaka to miasto kojarzy się z życiem i twórczością Brunona Schulza – znanego w całym świecie polskiego literata i artysty.

 

   W budynku administracyjnym Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego imienia Iwana Franki w Drohobyczu, czyli byłego Gimnazjum Władysława Jagiełły, w tym pokoju, gdzie mistrz ewentualnie najpierw uczył się sam, a potem uczył rysunku swoich gimnazjalistów, mieści się Muzeum Brunona Schulza. Obok jest nieco większa sala, w której była pracownia, gdzie prowadził zajęcia z robót ręcznych ucząc obróbki drewna, metalu, papieru. Czasami Schulz prowadził także lekcje z propedeutyki filozoficznej oraz, w zastępstwie, z matematyki. Muzeum powstało w 2003 roku dzięki staraniom państwa Igora i Wiery Menioków, pracowników tej uczelni. Jest to pierwszy na Ukrainie i w świecie ośrodek pamięci Brunona Schulza. W ekspozycji można zobaczyć pierwsze wydanie „Sklepów cynamonowych” oraz „Ferdydurke” Gombrowicza z ilustracjami Schulza, jak też opublikowane w 1933 roku w „Wiadomościach Literackich” debiutanckie opowiadanie pisarza „Ptaki”. Redaktor czasopisma napisał wtedy imię autora nie Bruno, tylko Bronisław. Również można zobaczyć zdjęcia z epoki mistrza oraz związane z jego twórczością. Ukraińskie tłumaczenia dzieł Brunona Schulza powstawały w różnym czasie, ale najdoskonalsze ukazało się w roku 2012. Przekładu dokonał znany ukraiński literat Jurij Andruchowycz. Wydanie tych tłumaczeń również znajduje się w muzeum. Piotr Flit, jeden z uczniów mistrza, wykonał rzeźbę popiersia Schulza i przekazał go do Drohobycza w 1992 roku, teraz ona znajduje się w muzeum. Rzeźbiarz wykonał ją w taki sposób, by można było zobaczyć, jakie myśli, jego zdaniem, wypełniały głowę artysty.

   Pamięć o mistrzu w ukraińskim mieście nadal żyje. Jeszcze stoi budynek, w którym mieszkał artysta, chociaż i ma nowych właścicieli. Dobrze by było, gdyby kiedyś w tym budynku powstało muzeum autora „Republiki marzeń”. W tym miejscu, gdzie Bruno Schulz został zamordowany przez niemieckiego nazistę Karla Günthera, w 2006 roku została wmontowana tablica, która głosi: „W tym miejscu 19 XI 1942 r. zginął zastrzelony przez gestapowca Wielki Artysta Drohobyczanin Bruno Schulz”. Ona została odsłonięta na zakończenie Wspólnej Modlitwy w intencji tego Wielkiego Drohobyczanina, która z inicjatywy Polonistycznego Centrum Naukowo-Informacyjnego Uniwersytetu w Drohobyczu odbywa się w tym miejscu co rok 19 listopada o godzinie 11:00. W tym spotkaniu ekumenicznym biorą udział Polacy, Ukraińcy, Żydzi, co służy przypomnieniem tragicznego losu Schulza oraz wielokulturowości jego małej ojczyzny. Po tym spotkaniu modlitewnym w ciągu kolejnych dwóch dni odbywa się projekt literacko-artystyczny „Druga Jesień”, w ramach którego są realizowane różne wydarzenia literackie, naukowe i artystyczne.

  Od roku 2004, co dwa lata, w Drohobyczu odbywa się Międzynarodowy Festiwal Brunona Schulza. Biorą w nim udział literaci, muzycy, artyści z różnych krajów, nawet z dalekiej Japonii, a honorowymi gośćmi wydarzenia są przedstawiciele polskiej dyplomacji.

   W środowisku artystów, którzy przyjeżdżają na Festiwal, istnieje tradycja zostawiać w prezencie dla muzeum swoje obrazy, które są licznie wyeksponowane na jednej z jego ścian.

   Ukraińskiemu czytelnikowi Bruno Schulz nie jest tak dobrze znany, jak, na przykład, Paulo Coelho, ale, właśnie Festiwal służy popularyzacji twórczości mistrza. Doktor Wiera Meniok o tym mówi tak: „Ukraińska recepcja Brunona Schulza nabiera obrotów przede wszystkim dzięki Festiwalowi w Drohobyczu, który za jedno ze swoich zadań podstawowych ma odkryć Schulza dla Ukrainy, dla ukraińskiego odbiorcy, który zbyt długo nic nie wiedział o tym pisarzu i artyście.”

   Na zakończenie warto zaznaczyć, że jeżeli chcesz utożsamiać się z Polską, uważać się za Polaka i znać się na polskim dziedzictwie narodowym, koniecznie musisz zwiedzić Muzeum Brunona Schulza, a, jeśli się uda, to i wziąć udział w Festiwalu na cześć sławnego artysty, przynajmniej jako słuchacz.

 

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

Oleksa Kazakow Bruno Schulz

 

Pin It